با افزایش سن، مشکلات دهان و دندان سالمندان بیشتر میشوند و استفاده از دندان مصنوعی (پروتز کامل یا پروتز پارسیل) بخش مهمی از زندگی روزمره را تشکیل میدهد. مراقبت درست از دندانهای مصنوعی و سلامت مخاط دهان (Oral Mucosa) برای پیشگیری از عفونت، التهاب و بیماریهایی مانند بیماری استوماتیت پروتزی (Denture Stomatitis) ضروری است. در این مقاله، راهنمای جامع برای مراقبت از پروتز و سلامت دهان سالمندان ارائه شده است.
چرا سالمندان بیشتر مستعد مشکلات دهان و دندان سالمندان هستند؟

نقش کاهش بزاق (Xerostomia) در افزایش ریسک پوسیدگی و عفونت
کاهش ترشح بزاق با افزایش سن یا مصرف برخی داروها باعث خشکی دهان (Xerostomia) میشود. بزاق نقش مهمی در تمیز کردن دهان و حفاظت از مخاط دهان دارد؛ کمبود آن ریسک پوسیدگی و رشد باکتریها را افزایش میدهد.
معرفی بیماری استوماتیت پروتزی (عفونت قارچی)
عدم مراقبت مناسب از پروتزها میتواند باعث التهاب و عفونت قارچی در زیر پروتز شود. بیماری استوماتیت پروتزی یکی از شایعترین مشکلات سالمندان است و با رعایت بهداشت پروتز و تمیزی مخاط دهان قابل پیشگیری است.
دستورالعمل جامع بهداشت پروتزهای متحرک: گام به گام برای تمیزی کامل
روتین شستشوی روزانه – استفاده از کف و برس مخصوص دندان مصنوعی
- پروتزها باید حداقل دو بار در روز با کف و برس مخصوص دندان مصنوعی شسته شوند
- استفاده از آب ولرم و برس نرم برای پاک کردن پلاک و بقایای غذا
- اجتناب از خمیردندانهای ساینده که ممکن است سطح پروتز را خراب کنند
مراقبتهای شبانه – زمان خارج کردن و خیساندن پروتز
- شبها پروتزها را از دهان خارج کنید
- خیساندن پروتز در محلول ضدعفونیکننده یا آب تمیز، مانع رشد باکتریها و قارچها میشود
- این کار همچنین سلامت مخاط دهان را حفظ میکند و از استوماتیت پروتزی جلوگیری میکند
تشخیص و پیشگیری از عفونت قارچی دهان سالمندان
علائم هشداردهنده برای مراجعه به دندانپزشکی در کاشان
- قرمزی و التهاب زیر پروتز
- درد یا سوزش در مخاط دهان
- بوی نامطبوع یا طعم تلخ در دهان

نقش تمیزی مخاط دهان زیر دندان مصنوعی
- مسواک زدن ملایم مخاط دهان و زبان
- استفاده از دهانشویههای مناسب سالمندان
- پیشگیری از تجمع پلاک و رشد قارچها
نکاتی تکمیلی – استفاده صحیح از چسب دندان مصنوعی و زمان تعویض پروتز
- استفاده به اندازه و صحیح از چسب دندان مصنوعی برای ثبات پروتز و کاهش آسیب به مخاط دهان
- تعویض پروتز طبق توصیه دندانپزشک، معمولاً هر 5 تا 7 سال
- بررسی منظم توسط دندانپزشکی در کاشان برای جلوگیری از عفونت و مشکلات ناشی از ساییدگی پروتز
نتیجهگیری
مراقبت منظم و اصولی از پروتز کامل یا پارسیل و رعایت بهداشت مخاط دهان، کلید پیشگیری از عفونت قارچی دهان سالمندان و حفظ سلامت دندانهای مصنوعی است. با انجام شستشوی روزانه، مراقبتهای شبانه و مراجعه منظم به دندانپزشکی در کاشان، سالمندان میتوانند لبخندی سالم و راحت داشته باشند.
سوالات متداول
آیا میتوانم دندان مصنوعی را با خمیردندان معمولی تمیز کنم؟
خیر، خمیردندان معمولی ممکن است سطح پروتز را خراب کند. بهتر است از کف و برس مخصوص دندان مصنوعی استفاده کنید.
بهترین روش برای از بین بردن لکههای تیره روی دندان مصنوعی چیست؟
استفاده از محلولهای ضدعفونیکننده و برس نرم، همراه با شستشوی منظم، بهترین راهکار است.
آیا بهداشت پروتزهای متحرک میتواند از مشکلات دهان و دندان سالمندان جلوگیری کند؟
بله، رعایت بهداشت پروتزها و مراقبت از مخاط دهان باعث پیشگیری از التهاب، عفونت قارچی و مشکلات دهانی میشود.
آیا بهداشت پروتز میتواند از بروز عفونت قارچی دهان سالمندان جلوگیری کند؟
بله، شستشوی روزانه، خیساندن شبانه و تمیز کردن مخاط دهان نقش کلیدی در پیشگیری از استوماتیت پروتزی دارد.
